Cun minsan ualang lura, at uala ring ubo. Mayroon namang iba, na binabalin~goyn~goy, na ito,i, nacaguiguinhaua sa may catauan. Datapoua cun minsan ang tumutulong dugo ay buloc, na yaon ang pinacatanda na malapit nang mamatay ang tauo. Cun minsan tila mamamatay na ang maysaquit, at bagcus siya na ang paggaling niya. Ang gamot sa pinipleuresía ó sinisintacan ay para nang pag-gamot sa pinupulmonía.

N~guni cun bago yaong man~ga sugat ay dala nang pag-gaua nang mahalay ay cailan~gang tumanong sa marunong, nang siya,i, gamutin nang ungüento nang mercurio núm. 28. Ang gamot sa linuluslusan, na ang tauag nang castila sa ganoong saquit ay hernia ó quebradura.

Itong gamot na ito,i, nacacapagpalabas nang man~ga maruruming bagay na nan~gabuloc sa loob nang catauan, pati nang bulati na marahil sumipot sa saquit na ito ay yaon cun minsan ang dahilan nang man~ga inaasal nang maysaquit. Cun baga ang balat nang maysaquit ay tuyo dahilan sa calimitan nang pag-iilaguin, ang ipaiinom doon hindi ruibarbo, cundi ang bilin sa número 39 timbang saicaualong mahiguit.

Ang gamot sa sinasauan, na yaong saquit na yao,i, isa rin nang pinan~gan~ganlan nang castilang epilepsia, ó mal caduco ó mal de corazón. Ang pan~galan cun minsan nang tagalog dito,i, suba; ang tauag cun minsan doon nama,i, panhihimatay, capítulo 11.

Ang gamót sa frenesí ay gayon: Ang maysaquit ay houag lilibutin n~g maraming tauo. Ang ipaiinom sa caniya ay ang bilin sa número 1, ó sa número 10, ó sa número 17.

Ang Gamot Sa Quinagat Nang Man~ga Hayop Na May Camandag. Gamot sa quinagat nang pocquiotan, laiuan, potacti, amboboyog, lamoc, ó lan~gao na may camandag. Cun mayroong quinagat na tauo, niyong man~ga hayop na yaon, ang gagauin ay gayon.

Yaong damong yaon ay guinagamit sa pag-gaua nang alac sa bigas, nang tumapang ang levadura . Ang tapal ay papaltang macalaua arao-arao. Ito,i, turo ni P. Santa Maria. Datapoua cun ang maysaquit hindi gungmagaling, ay magpagamot siya sa marunong na médico. Ang gamot sa lungmalagui ang liig, na, ang tauag nang castila sa gayong saquit ay papera.

Ang timbang pisong sal de sedlitz, at ang timbang dalauang pisong laman n~g bun~ga nang sampaloc, ay ilalaga sa calahating tagayang tubig; pagca tunao na ang sampaloc, sasalain. Ito,i, dalauang inom, na ang pag-itan nang isa,t, isa,i, calahating oras. Nota. Cun ualang sal de sedlitz ang sampaloc lamang ang gagamitin. Itong gamot ay bibilhin sa botica. Ang isang cuchara,i, isang inom. Nota.

Cun minsan lungmalaqui ang casiquipan nang dibdib, at ang may cataua,i, hindi macahin~ga cundi locloc; saca nasisira tuloy ang bait; ang pulso ay ungmoonti at dungmaralas; at pag nalaonlaon, namamatay ang maysaquit. Itong saquit ay masama; at maliuag matapatan ng gamot.

Maminsan minsan ay pupurgahin nang bilin sa número 21, at arao-arao paiinumin nang bilin sa número 14, timbang saicapat. Ang gamot sa nabiquig ó sa naloogan, nang anomang bagay sa lalamunan, na hindi macatuloy sa ilalim.