Si doña Victorinang pinagdaanan na n~g una, pan~galawa, pan~gatlo at pang-apat na cabataan sa paglaladlad n~g canyáng m~ga lambat upang mahuli sa dagat n~g daigdíg ang bagay na adhica n~g canyáng m~ga hindi pagcacatulog, sa cawacasa'y napilitang sumang-ayon sa ibig n~g capalarang sa canya'y ipagcaloob.

Ang Dr. W. Joest, profesor sa Universidad n~g Berlín, marilág na geógrafo. Naglathálâ n~g pagtatacá at pagpapaunlác cay Rizal. Ang Dr. H. Kern, profesor n~g Sánscrito sa Universidad n~g Leida at pan~gulong malayista sa daigdig. Pinuri niyá ang m~ga librong cathâ ni Rizal.

Tunay n~ga ang sagót namán n~g bulilít na lalaking siyang binangguit ¡hindî po cayó macacakita sa alin mang panig n~g daigdíg n~g híhiguit pa sa pagca indolente n~g indio, sa alin mang panig n~g daigdíg! ¡Ni iba pang lalong napacasama n~g asal na pinagcaratihan, ni iba pang lalong hindî marunong cumilala n~g utang na loob! ¡At n~g ibang lalong masamâ ang túrò!

¡Hindi co mapaniniwalaan cung hindi co makikita! ang iniisip sa sarili n~g matandang babae; nagcacasalang tulad sa isang sundalo ang batang ito laban sa unang limang utos n~g Dios, datapuwa't hindi cahi't isang casalanang magaang man lamang mula sa icaanim hangang sa icasampo, ano pa't tumbalíc sa amin! ¡Cung paano na ang lacad n~g daigdig n~gayon!

Ang Dr. Friedrich Ratzel, alemán, marilág na geógrafo at etnógrafo, bantóg sa boong daigdig sa carunun~gan. Sinabi n~g pantás na itó sa isáng mahabang casulatang inilathal

By Patrick Murdock, D. D. F. R. S." Nang magtatapós na ang Abril n~g 1887, si Rizal ay nanaw sa Berlin at na pasa Dresde, at doo'y nakilala niya at naguing caibigan si Dr. A. B. Meyer, marunong na filipinólogo at tagapamatnugot n~g Museo Etnográfico roon, na siyang pan~gulo sa galíng sa lahát n~g kilala sa boong daigdíg tungcol sa bagay na iyon. Nagalác n~g sapál

Baquit ang caniyang banayad na asal nagpapaquilalang talaga sa altar, at ang laguing nasa,i, yaong capurihan nang lalong Daquila sa sang sinucuban. Ang sala nang tauo,i, iquinahahapis, tandang maliuanag nang pagmamasaquit sa capoua niya,t, tunay na pag-ibig doon sa lumic-ha nitong sang daigdig.

A~g daigdíg ay patu~go sa pagunlád, at buhat niyaó~g 1914 na gahasain a~g Belhika, ang malalakí~g Bansâ ay nagsasapì at ipinagta~ggól a~g katwiran n~g maliliít na bayan. Panibago~g kilos sa daigdíg na bu~ga n~g mayama~g diw

"Ipinalálagay n~g m~ga tagá Europang silá ang pan~ginoon n~g bóong daigdig: sa acal