Pagdaka'y binati n~g ganitong sabi: Tabi sa dan~gal mo mahal na babae, ikaw baga'y sino't anong layon dini sa ganitong oras at lalim n~g gabi? Huag maguing sawí ang aking panugón sa kamahalan mo mamang tumatanong, pinagmulan ko po'y hindí mapagnoynoy gayon din ang aking dito'y pagkatuntong.

Nang mabalitaan n~g paham at macabayang si Guinoong Apolinario Mabini ang canyang pagdating dito, caracaraca'y nagsadyâ n~g gabí rin iyon sa tinatahanan ni G. Manuel Hidalgo, na asawa ni G. Saturnina Rizal, capatid na pan~ganay n~g Doctor Rizal, at namanhic na siya'y pakisamahan at ipakilala sa bayaning nagtatangol n~g m~ga catowiran at camahalan n~g m~ga filipino. Napahinuhod naman si G. Manuel Hidalgo, sinamahan niya si Mabini at ipinakilala cay Rizal. Pag-daca'y nag-irugán ang dalawang púsong capowâ bayani, ang dalawang maniningning na isip na capowa nahahandog sa maalab na pag lilincod sa Inang Bayan. Maraming totoo ang canilang pinag-usapang pawang nahihinguil sa adhìcang pagtubós sa Filipinas sa caalipinang kinagagapusan. Nang magpaalam si Mabini ay ito ang sinabi ni Rizal sa canya: "Sa sandalíng pag-uusap natin ay napagkikilala cong tunay po cayong macabayan, matalas ang caisipan at may púsong hindî marunong magulat sa bál

N~guni't ang asawa ay di mapaghaka ang pitakang yaon kung saan nagmula kaya pinipilit na inuusisa sapagka't ang han~gad niya'y maunawa. Hindi ipagtapat naman nang lalaki at ang kahihiyan ay nananatili hindi matiwasay sa araw at gabi ang kahihinatna'y naguguniguni.

Hangang libing........at di pa natatapos ay sia n~g pagpasok n~g isang matandang babae, iyang ali na nag alaga at nagpalaki sa ating binibini na kaniyang kinatitirhan. Magandang gabi po ang unang bati n~g binata sa dumating. Magandang gabi po naman ang sagot naman.

Iyó~g idala~gin a~g bawa't ulila A~g na~gapipiít na na~gagdurusa, Iyó~g idala~gin sana'y matubós ka Sa pagkaalipi~g lao~g binábatá. Ku~g nababalot na a~g m~ga libi~gan N~g sapot n~g gabi~g payak kadilimán Ku~g walâ n~g tanod kundî pawa~g ba~gkáy, Huwag gambalain a~g katahimikan.

Nang maguing hari na ay nagsabi siya sa casi,t, esposang reina Leonila, ang amá,t, iná co,i, inaala-ala ating ipacaon dito na matira. anang reina di lalong mabuti ipacaon mo n~ga magulang mong casi, cun dirito sila sa arao at gabi,i, mayroong titin~gi,t, mag cacalauin~gi.

Itong saquit na pan~giqui ay marahil dumaan doon sa man~ga baybay nang dagat, ó ilog na malaqui, ó doon sa may man~ga tubig na tahan na hindi ungmaanod. Cun minsan itong saquit ay dala nang pagcain nang bun~ga nang cahoy na hindi pa hinog, ó dala nang lamig nang gabi. Bagaybagay ang pan~giqui.

Datapuwa't kinakailan~gang dumaló roon pagcatapos na aking maganáp ang aking m~ga catungculan. ¡Cayó'y mapálad, sa pagca't may calayâan, lubos na may calayâan! Nang macaraan ang iláng sandalî ay nagpaalam si Ibarra upang pan~gasiwâan ang paghahandâ n~g fiesta sa kinabucasan. Madilím na ang gabí. Lumapit sa canyá sa daan ang isáng sa canya'y naghandóg n~g boong paggálang.

At sa mapalapit ay pinadaan; n~guni't bagaman gabi na'y nagdasan ding kusa ang matand

Guinagamit ni Rizal ang gabí at ang araw n~g linggó sa pagtutúrò sa m~ga batâ n~g pagbasa, pagsulat, cuenta at n~g m~ga wicang castíl