Nagtayô n~g m~ga panahong iyon n~g isang "logia" n~g m~ga filipino, na pinamagatang Solidaridad , at mulâ noo'y sumilang ang adhicang palaganapin sa m~ga filipino ang masonería.

Na~g si Rizal ay ipatapon sa Dapitan siyá'y nagsaka doón at nagtayô n~g Páaralán sa m~ga tagaroón; kahit iisa~g igláp ay hindî siyá nátahimik at pawá~g iniukol sa kabutihan a~g kanyá~g m~ga gawâ. A~g m~ga maysakit doón ay nakatagpò sa kanyá n~g isá~g walá~g bayad na Ma~ggamot.

Nagtayó rin naman isang capisanan dito sa Maynila sa nagpapaaral sa reinong España filipinong tanan ibig na dumunong lahat ay malaman. Caya sa dalauang Regidor na tiquís nangyaring lumagda n~g usiguing pilit tanang filipinos may dunong sa Madrid magcamit título't condecoraciones.

Nguni't masdan natin ang mga sumusunod: "Sa loob at labas, n~g bayan bayan, cong sawî caliluha,i, siyang nangyayaring harî cagalin~ga,t, bait ay nalulugamî ininís sa húcay nang dusa,t, pighatî". "Caliluha,t, samâ ang úlo,i, nagtayô at ang cabaita,i, quimi,t, nacayucô, santong catouira,i, lugami at hapô ang lúha na lamang ang pinatutulô.

Hináhan~gad co ang canyáng cagalin~gan, caya nagtayô acó n~g isáng bahay-paaralan; hinahanap co ang canyáng cagalin~gan sa pamamag-itan n~g pagpapaaral, sa mahinahong untiunting pagsulong n~g dunong, walang daan cung walang liwanag. ¡N~guni't waláng calayaan namán cung waláng pakikihamoc! ang sagót ni Elías. ¡Datapuwa't aayaw acó n~g calayaang iyán!

At sinabi pa niyáng ang patuloy ni Sawî na tila hindî pansín ang «namán» ni Pati at sinásabi pa niyáng siyá ay nagtayô n~g isáng damban

At, ang malaki at maaliwalas na dulaang Rizal, sa kapahintulutan n~g m~ga may-ari, ay kaunti nang mapuno sa dami n~g tao. Halos dalawa sa ikatlong bahagi n~g m~ga butaka ay may m~ga tao; bukod pa ang m~ga nagtayo sa paligidligid n~g palko at "entrada general."

Cailan man at tátangap n~g isáng A, ipagbibigay alám n~g Gp sa GS ang pan~galang dati at ang pan~galang bago n~g tinangáp na A; at gayon din ang gágawin pagca nagtayò n~g isáng bagong C.

N~guni,t, ¡ay! ang lilo,t, masamang loob sa trono ng puri ay ilinulucloc at sa balang sucab na may asal hayop mabangong incienso ang isinusuob. Caliluha,t, sama, ang ulo,i, nagtayo at ang cabaita,i, quimi,t, nacayuco santong catouira,i, lugami at hapo ang luha na lamang ang pinatutulo.