Dina naalala itong ating Burgos doo'y isinama't cusang inilahóc caya sa uala rin dito'y napanuod na "caliuanagan" tanang filipinos. Sa gayong nangyari yaong caguluhan dito sa Maynila, Bulacan at Tan~guay Silan~ga't iba pang m~ga lalauigan ay lalong lumubha apuy ang cabagay.

Nagtayó rin naman isang capisanan dito sa Maynila sa nagpapaaral sa reinong España filipinong tanan ibig na dumunong lahat ay malaman. Caya sa dalauang Regidor na tiquís nangyaring lumagda n~g usiguing pilit tanang filipinos may dunong sa Madrid magcamit título't condecoraciones.

Naghayag si Rizal n~g dalawang casulatang mahahalagá sa La Solidaridad , mula n~g Septiembre n~g 1890 hangang sa m~ga unang bowan n~g 1891, na ang m~ga pamagát ay Filipinas dentro de cien años , (calagayan n~g Filipinas sa loob n~g sandaang taón) at Sobre la indolencia de los filipinos (tungkol sa catamaran n~g m~ga filipino). Sinasaysay ni Rizal sa Filipinas dentro de cien años ang m~ga caunaunahang nangyari sa Filipinas, ang casalucuyang nangyayari n~g panahóng iyon at ang inaacál

Si padre Burgos n~ga siyang unang una at si padre Gómez at padre Zamora pauang ualang malay sa atáng na sala saca ang dinayang Francisco Zaldua. Ang apat na ito't pauang filipinos sa bayang tinubua'y maalam umirog lalong lalo na n~ga ang daquilang Burgos na anác na tunay tubo sa Ilocos.

Mula baga ito sa pagpapasunod "sa m~ga colegial" pauang filipinos nang m~ga Fraileng sa samá ay supot n~g m~ga abuso at gauang pag-ayop. Caya nacaisip ang tanang Colegial gayong pag-aalsá sa pacanáng tunay binabago nila ang caugalian na dating paquita sa canilang tanan.

Caya n~ga't inipon si Roxas, Vismanos, Ascarraga't Tuáson, González na lubós, Padilla't Esquivel, si Calderóng bantog saca si Icasa pauang filipinos. Sila hindi iba ay cusang nahalal «vocales civiles» na puno sa bayan, saca n~ga sinunod ang ilang cabanghay niyong cay Regidor «reformas» na tanan.