¡Ang bayang waláng malay ang siyáng maghihirap! ¡Lalong magalíng! ¿Maipakikihatid po ba ninyó acó hanggáng sa cabunducan? ¡Hanggáng sa malagay cayó sa capanatagán! ang sagót ni Elías. Mulíng silá'y lumabás sa Pasig. Manacanacang nagsasalitaan silá n~g m~ga waláng cabuluhán. ¡Santa Ana! ang ibinulóng ni Ibarra, ¿napagkikilala po ba ninyó ang bahay na itó?

"cundî ang uica,i, "icao na umagao nang capurihan co,i, dapat cang mamatáy". HOMIHIP, sa "homihip ang han~gi,t, agád mahiualáy sa pasig Atenas ang aming sasaquián". MAGCATOTOO, sa "aniya,i, bihirang balita,i, magtapát cong magcatotoó ma,i, marami ang dagdág". NAGLALATHALA, sa "na naglalathal

Ibinabalita na n~gang kasalukuyan n~g m~ga sipul n~g pagawaan n~g yelo n~g pamahalaan at n~g m~ga sasakyang nalilimpi sa palibidlibid n~g ilog Pasig ang maluwalhating pagpasok n~g taong 1916, nang si Elsa at si Tirso ay magkakawit ang m~ga palad na sumasakay sa isang munting bangka na, animo'y maitim na kabaong na lumulutang sa ibabaw n~g mahinhing agos n~g ilog sa may Nagtaha na ang tubig noo'y nakikikulay sa kadiliman.

Tama ang sabi ni De los Santos, na sa katagang "uica,i," isang kamalian ang nagawa. Sa kanyang salin ay "uinica" ang nakalagay. At ito, sa palagay namin, ang tama. Siyang nasa tunay na "Florante". Tungkol sa "homihip", sa tulang: "homihip ang han~gi,t, agád nahiualáy sa pasig atenas ang aming sasaquián".

Sultana n~g Pasig, mahinhing Makiling, sa ganda'y reyna nang dapat pan~garapin, isang Sinukuang anang salaysayi'y babaing bumihag sa libong damdamin, usok n~g kamanyang na di magmamaliw, Lan~git na masaya at Buwang butihin, Olimpong mayaman sa m~ga awitin, buhay na badhaan n~g isang paggiliw.

Ang catumbas n~g casabihang ito sa wicâ natin ay yaong: Ang naghahanáp sa wala, ay baliw ang cahalimbawa. Escultura: ang paggawâ n~g ano mang larawang bató ó cahoy. Ang paglúlan. Nagtátamo n~g dilág ang Inang Bayan sa pamamag-itan n~g dunong. Capisanang humahatol ó nagpápasiya. Ang pagpupulong n~g m~ga dios. Sa tabi n~g Pasig. Casulatang inilalathál

Dumarating silá n~g sandalíng iyón sa ilog Pasig, at nagpasimulâ ang bangcâ n~g pagsalun~ga sa agos. Nagpápatacbo ang isang nagcacabayo sa ibabaw n~g tuláy n~g España at may náririn~gig na isáng mahaba't matinding tunóg n~g pito.

Nanatili silá sa hindi pag-imíc hanggáng sa dumating sa Malapad-na-bató. Ang nacapamangcâ cung gabi sa Pasig, minsan man lamang, sa isá riyán sa m~ga caayaayang gabíng handóg n~g Filipinas, pagca nagsasabog ang buwan, mulâ sa dalisay na bugháw, n~g malungcót na pagpapaalaala; pagca itinatagò n~g dilím ang caimbihán n~g m~ga tao at kinúcublihan n~g catahimican ang abáng alin~gawn~gaw n~g caniláng tinig; pagca ang Naturaleza ang tan~ging nagsasalit

Isinatagalog co na ang tulang itó at gayón din ang El embarque , Por la educación , A la juventud filipina , ang zarzuelang Junto al Pasig , ang El Consejo de los Dioses , at iba pa at ipalilimbag cong calakip n~g librong BUHAY NI RIZAL na aking sinulat. Pascual H. Poblete.

Pagta~ggáp ni Goití n~g paklí ni Solimán ay nasók siyá at a~g kanyá~g m~ga tao sa ilog n~g Pasig at silá'y lumunsád sa isá~g baybáy na itinakdâ n~g Harì. Sinalubo~g silá ni Raháng Matandâ at nakipagkamáy sa kanilá, pagkaliban n~g ilá~g sandali ay dumatíng si Rahá Solimán at nakipágkamáy din ~guni't nagpasubalì n~g gayari: «Kamí ay nagnánasa~g makipagkaibigan sa m~ga kastil