Sa pagcá't cung wicang tagalog ay kinakailan~gang sabihing macaitlo upang maunawa n~g Dios ang ating hinihin~gi sa canyá, cung wicang castila'y macalawa, at cung wicang latin ay minsan lámang; itó ang dahil at sa Misterio at sa Trisagio'y na sa wicang latin ang mahalagáng pananalan~gin.

Bumalic na si Ibarra at canyang hinanap si María Clara. Nan~gagsicapit sa canya ang natatacot na m~ga dalagang pawang nan~gan~gatal at nan~gamumutla; dinarasal ni tía Isabel ang m~ga letanía sa wicang latin. N~g pagbalicang loob n~g caunti ang m~ga tao sa pagcagulat, at n~g canilang matalastas cung ano ang nangyari, nag-alab ang galit sa lahat n~g m~ga dibdib.

Sayang na hindi cayó marunong n~g latín, pinsan; ang m~ga catotohanan sa latín ay casinun~galin~gan sa tagalog, sa halimbaw

»Aber, ich bitte dich, Freund, was kann denn dieser Misere Großes begegnen, was kann Großes denn durch sie geschehnSchiller. Ang anino ni Shakespeare. Limbagan ni M. Fernandez PAZ, 447, Sta. Cruz. 1909 Ang sabing Noli me Tangere ay wikang latin. M~ga wika sa Evangelio ni San Lúcas. Ang cahulugán sa wikang tagalog ay Huwag acong salan~gin nino man.

Bakit po hindi isinasawicang tagalog ang pagmimisa at iba pang panalan~gin, gayóng talastas na ninyong hindi namin nalalaman ang wicang latin? Cura.

Na~g matapos a~g kanyá~g pag-aaral sa Páarala~g-madlâ ni Santo Tomás ay náhira~g siyá~g magí~g Patnugot n~g Páarala~g San Juan de Letrán at guró sa wika~g latín, wika~g ayón sa m~ga mánunulat n~g panahó~g yaón ay ginágamit niyá na~g gaya n~g paggámit n~g sarili~g wika.

Bakin pa sasaysayin dito ang m~ga sinabi sa wicang latín, tagalog at wicang castila, na pawang tinula, n~g caawaawang binigyang pahirap n~g gobernadorcillo?

Ang ama. Dapat mong matalastas na ang uicang latin, baga ma,t, hindi ipinan~gun~gusap sa alin mang lugar, gayon man ay nacacalat at napaguunau

Namutla n~g catacottacot si capitang Tinong n~g canyang marinig ang gayóng caraming salitáng ang catapusá'y um ; ang tunog na itó'y ipinalálagay niyáng masama ang cahulugan. Pinapagdaóp n~g canyáng asawa ang dalawáng camáy sa pagsamò, at nagsabi: Pinsan, huwag mo camíng causapin n~gayon n~g latín; talastás mo nang hindi cami m~ga filósofong gaya mo; causapin mo camí n~g tagalog ó castil

At ipinagpatuloy ang isáng mahabang tanicalang m~ga ¡oh! na idiniripa ang m~ga camáy, at itinataas at ibinababa na anaki mandin ibig na lumipad ó bumugaw n~g m~ga ibon. "Nagsalitâ siyâ n~g latin bago mamatáy, ¡bagá man dating hindî murunong n~g latin!